Behandelplan
Uit onderzoek in Nederland is komen vast te staan dat 1 op 11.900 mannen en 1 op 30.400
vrouwen in een of andere vorm te maken hebben met genderdysforie. Dit zijn oude
schattingen uit 1991. De meest recente cijfers spreken van circa 120 transseksuelen per
jaar die in behandeling komen bij een genderteam. Als je dit afzet tegen het aantal
geboorten in 2008 (185.000) en de verdeling geboren jongens in relatie tot het aantal
geboren meisjes is half om half dan komen er heel andere cijfers tevoorschijn. Bij een
zelfde verhouding van mannen en vrouwen als in 1991 zou dan sprake kunnen zijn van het
feit dat 1 op de 1000 mannen en 1 op de 3000 vrouwen in Nederland transseksueel zou zijn.
Nogmaals dit is niet op basis van wetenschappelijk onderzoek maar gewoon op basis van
instroom versus geboorten.
Een groot deel van de genderdysfore mensen komt echter niet in het behandelcircuit terecht
en tracht de problemen zelf op te lossen of ontkent het bestaan van het probleem.
Voor mensen met genderdysforie wordt wereldwijd een behandeling ingezet gebaseerd op de
zogenaamde "Standards Of Care For Gender Identity Disorders ( http://www.wpath.org/Documents2/socv6.pdf
).
Deze behandeling komt voor volwassenen neer op het volgende programma:
Aanmelding
Aanmelding bij een genderteam kan op verwijzing van een huisarts plaatsvinden. Er volgt dan een uitnodiging voor een intakegesprek waarbij wordt nagegaan of sprake is van genderdysforie en kan worden overgegaan tot behandeling volgens het protocol.
Diagnosefase
Een diagnose fase waarin door een psychiater of psycholoog wordt nagegaan of de
genderidentiteitsstoornis volledig, blijvend en ondubbelzinnig aanwezig is; in deze
fase zal in een serie gesprekken en aan de hand van een psychologische test en het
doorlopen van een aantal vragenlijsten worden nagegaan of sprake is van extreme
genderdysforie (transseksualiteit) en als dat zo is of overgegaan kan worden tot de
volgende fase.
Real-life experience
De real-life experience vangt aan als de diagnosefase is afgerond en transseksualiteit is
vastgesteld. Wat houdt de real-life experience nu precies is. Nadat de diagnosefase heeft
uitgewezen dat er sprake van extreme genderdysforie wordt overgegaan tot het voorschrijven
van cross-sex hormonen door een endocrinoloog waarbij aan vrouwen met een mannenlichaam
het anti manlijk hormoon cyproterone of vergelijkbaar middel alsmede het vrouwelijk
hormoon oestradiol en aan mannen met een vrouwenlichaam testosteron wordt voorgeschreven.
Daarnaast wordt verlangd dat binnen drie maanden nadat de hormoonbehandeling is gestart
ook wordt overgegaan tot het fulltime gaan leven in de gewenste genderrol. Dit kan ook
inhouden dat logopedie gewenst is en dat met epilatie de ongewenste baardgroei wordt
tegengegaan. Bij aanvang van de real-life experience zal eveneens gevraagd worden een naam
aan te nemen die bij het gewenste geslacht hoort.
Geslachtsaanpassende
operatie
Geslachtsaanpassende operatie kan plaatsvinden nadat de real-life experience is afgesloten
en er medisch en psychisch verder geen problemen zijn die dit in de weg staan. De
geslachtsaanpassende operatie houdt in dat het lichaam wat betreft de primaire
geslachtskenmerken wordt aangepast aan het gewenste gendertype.
Voor vrouwen met een mannenlichaam houdt dit in dat de testikels worden verwijderd en dat
van de penis en het scrotum een neo vagina wordt gemaakt.
Voor mannen met een vrouwenlichaam houdt de operatie in dat de baarmoeder en eierstokken
worden verwijderd, de borsten worden geamputeerd en in vervolgoperaties een kleine penis
wordt gemaakt van de clitoris of een grotere penis wordt geconstrueerd.
Nazorg
Nazorg in de vorm van medische begeleiding bij voortgezet hormoongebruik en gedurende een
bepaalde periode psychische begeleiding.
Kinderen en adolescenten
Voor kinderen en adolescenten geldt een ander en langduriger behandelingstraject waarbij
bij vastgestelde transseksualiteit tijdens de puberteit kan worden besloten tot
pubertijdsremmende medicatie. Vanaf 16 jarige leeftijd kan dan een hormoontherapietraject
worden ingezet en vanaf 18 jarige leeftijd is een geslachtsaanpassende operatie een van de
mogelijkheden.
Transgender
Voor mensen waarbij tijdens de diagnose fase het eindoordeel niet luidt extreem
genderdysfoor en dus kunnen worden aangemerkt als transgender zal vervolgens een ander
traject moeten worden gevolgd. Hierbij kan dan onder strict medisch toezicht met een
hormoontherapie worden begonnen en is psychishe begeleiding gewenst.
Behandelcentra
In Nederland zijn twee officieel erkende centra beschikbaar voor de behandeling van
genderdysfory en werken met protocollen gebaseerd op de standards of Care. Deze centra
zijn:
Zorgcentrum voor genderdisforie van het Vu Medisch centrum: http://www.vumc.nl/afdelingen/zorgcentrum-voor-gender/
en
Genderteam van het UMCG in Groningen: http://www.umcg.nl/azg/nl/patienten/ziekte_onderzoek_behandeling/147062/
Deze bovengenoemde centra werken conform de Standars of Care met een multidisciplinair
team van psychiaters/psychologen, endocrinologen en urologen/gyneacologen of internisten
en plastisch chirurgen.
Mensen woonachtig in Zeeuws-Vlaanderen kunnen eventueel gebruik maken van het genderteam
van het UZ Gent in België:
http://www.infertiliteit.net/genderteam.php
Naast deze multidiciplinair samengestelde teams is het echter ook mogelijk een zogenaamd
alternatief traject te doorlopen via een vrij gevestigde psychiater of psycholoog en
verder onder begeleiding van een endocrinoloog. In Nederland is een bekend psychologe
hiervoor Tanja van Hengel in Schoonhoven: http://www.pig-net.nl/