Genderdysforie en stem
De stem is het visitekaartje van ieder mens en zeker voor mensen met genderdysforie is de
stem van heel groot belang.
Immers met een stem wordt vaak een eerste indruk gekregen met wie je van doen hebt. Zonder
iemand visueel waar te nemen is het soms een hele tour om op basis van alleen stemgeluid
een beeld te vormen.
En er zijn momenten genoeg waarbij anderen alleen de stem waarnemen, denk bijvoorbeeld aan
de telefoon, en dan is het juist voor de groep mensen met genderdysforie frustrerend als
ze op basis van stemgeluid verkeerd worden aangesproken.
Daarom wordt er ook bij transseksuelen in de real-life experience periode vaak gestart met
logopedie. Maar vooraf daaraan wordt eerst door een gespecialiseerde KNO-arts een
stemplooionderzoek gedaan door met een camera in je keel te kijken. Er wordt gekeken naar
de lengte en massa van de stemplooien. D.m.v. video-stroboscopie wordt gekeken
hoe je stembanden trillen, en of ze goed sluiten (Foniatrisch onderzoek).De logopedist
doet een stemtest en fonetografie en wordt de resonantie van je stem bepaald.
Op grond van dat onderzoek kan worden besloten over te gaan op logopedielessen of in het
uiterste geval tot een stemband operatie.
Een Nederlandse mannenstem heeft een toonhoogte van rond de 110 Hz, een Nederlandse
vrouwenstem van ongeveer 220 Hz en een Nederlandse kinderstem van ongeveer 300 Hz.
Daarbij komt dat een mannenstem ook vooral bestaat uit borstresonantie, er is meer volume
em het geluid is monotoon.
De vrouwenstem daarentegen wordt gekenmerkt door kopresonantie, het geluid is zachter, de
toonhoogte varieert meer, de uitspraak is nauwkeuriger en aan het einde van een zin gaat
de toon omhoog.
Hoe langer de stembanden zijn, hoe lager de stem klinkt. De lengte van de stembanden is
doorgaans evenredig met de afmeting van het strottenhoofd, vandaar dat bij de plotselinge
groei van het strottenhoofd in de puberteit bij jongens de stem ineens veel lager wordt en
ze de baard in de keel krijgen.
Logopedie
Met logopedie wordt aandacht besteed aan de volgende elementen:
- ademhalingstechniek
- aanpassen van spreekvolume
- aanpassen van spreektempo
- aanwennen aan meer of minder articulatie
- werken aan een ander intonatiepatroon
- werken aan ander non-verbaal gedrag
- op een andere manier lachen en/of hoesten
Meestal volgt er 6 maanden na start van de logopedie een controle op de afdeling foniatrie
om te kijken of de stem(banden) goed gebruikt worden rn er geen klachten zijn opgetreden
door verkeerd gebruik van de stem.
Blijkt uiteindelijk geen of onvoldoende resultaat te bereiken te zijn met logopedie dan
kan worden overgegaan tot een operatie van de stembanden.
Bij je beslissing moeten ook de risico’s worden afgewogen. Je kunt je stem geheel of
gedeeltelijk kwijtraken of blijvend een hese stem krijgen. Dit komt door het niet goed
meer sluiten van de stembanden, waardoor een valse luchtstroom ontstaat. Door een
stembandoperatie wordt het bereik van je stem kleiner, zodat de klankkleur van je
stem vermindert.
stemplooi-chirurgie
Er zijn verschillende methoden van stemplooi-chirurgie:
– Kantelen van het voorste bot van het strottehoofd waaraan de stembanden zijn
bevestigd, zodat deze strakker komen te staan. Daardoor gaan ze in een hogere frequentie
trillen.
– Verlittekening van het laterale deel van de stemplooien m.b.v. laser. Daarna
trillen alleen de randen nog (de massa die trilt, neemt af).
– De stembanden operatief deels aan elkaar bevestigen, waardoor ook een kleiner deel
gaat trillen.
Deze operaties worden bij voorkeur na de geslachtveranderende operatie uitgevoerd,
omdat daarbij geïntubeerd wordt. Dit kan de verkorte stembanden beschadigen en het
resultaat van stemplooi-chirurgie (deels) teniet doen. Dit risico blijft natuurlijk ook
bestaan als je om een andere reden ooit onder volledige narcose geopereerd moet
worden.